KONVANSİYONEL MATERYALLER İLE YAPILAN YANGIN EĞİTİMİ VE TATBİKATLARINDA KARŞILAŞILAN GÜÇLÜKLER
Bursa Büyükşehir Belediyesi’nde İtfaiye Amiri olarak görev yapan Canalp Berkdemir, Yangın Güvenliği ve Eğitimin Endüstrilerdeki Uygulamaları bildirisinde (TÜYAK Bildiriler Kitabı, 2015) yer alan yangın eğitimlerinin sahadaki uygulamalarında karşılaşılan olumsuzluklar ve çözüm önerileri ilgili metin aşağıda yer almaktadır.
‘Uygulamalarında karşılaşılan sorunlara bakıldığında; eğitim veren kurumun yetersizliği, eğitim ve tatbikatları sahada uygulayan eğitmenlerin ehliyet ve niteliği, eğitim ve tatbikatta kullanılacak malzemelerin standardı, eğitim konularının bilimselliği ve standardı, eğitim verilen yerlerin uygunsuzluğu, eğitim materyallerinin kalitesi, eğitime ayrılan süresinin standardı, eğitimin sonuç raporu ile eğitimin ölçme ve değerlendirmesinin yapılamamasıdır.
Yangın eğitimi ve güvenliği; Bir defaya mahsus yapılan bir eylem değildir, Her yıl uygulamalı olarak yenilenmelidir, İşletmenin acil durum planının uygulanmasıdır, Tüm personelin katılacağı senaryolu tatbikatlar yapılmasıdır, Ölçülüp, değerlendirilebilir olmalıdır, Tüm yangın uyarı ve söndürme sistemlerinin çalıştırılmasıdır, İşletme yönetiminin bizzat görev almasıdır, Değişik mevsim ve zamanlarda tüm aksiyonlar denenerek gözden geçirilmesidir, Yangın güvenlik süreç yönetiminin tüm personelin uygulayabilmesidir.
Bu bilgilerden yola çıktığımızda disiplinler arası öğretim, bireyin olumsuz davranış biçimini belirlenen hedefler doğrultusunda olumlu davranış biçimine dönüştürdüğünü söyleyebiliriz. Yangın eğitimi diğer eğitimlerden oldukça farklı bir eğitim yapısına sahiptir. Yangın eğitiminin bu farklılığı öncelikle eğitimin “koruyucu hekimlik” gibi yangının çıkmamasına yönelik olması, sonrasında ise gerçek bir yangınla karşılaşıldığında bütüncül doğal düşünme biçimiyle, yangın sahasındaki teknik bilginin kısa zamandaki karar verme tutarlılığıyla aynı seviyede olmasıdır. Aksi takdirde bireyin kararsızlığı korku ve paniğe yol açabilmektedir. Yangın eğitiminin bir diğer farklılığı ise bu bilginin kullanım sürekliliği olmadığı için unutulmaya yüz tutmasıdır. Dolayısıyla Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ‘te belirtildiği üzere, yangın eğitimi ve tatbikatlarının her yıl yenilenmesi gerekmektedir.
Yangın güvenliği ve eğitimi konusunun gelişen bilim, teknoloji ve endüstrilere göre yeniden ele alınması gerekmektedir.’ Berkdemir, C., Yangın Güvenliği ve Eğitimin Endüstrilerdeki Uygulamaları, TÜYAK Bildiriler Kitabı,2015
KONVANSİYONEL EĞİTİM MATERYALLERİYLE YAPILAN YANGIN EĞİTİMİ VE TATBİKATINDA YER ALAN 5 HAYATİ RİSK
1. Yanıcı Beslemesinin Kontrollü Yapılamaması: Yanıcı sıvı (benzin vb) ve su karışımı ile yapılan yangın söndürücü kullanım eğitimi esnasında yanan sıvının söndürme dışında kontrolü mümkün olmamaktadır.
Olay: Bitlis’te lisede yapılan tatbikatta sönmeye yüz tutan tatbikat ateşinin harlanması amacıyla dökülen tiner alev topuna dönüşmüş ve 1 öğrenci alevler içinde kalarak tüm bedeninde ölümcül yanıklar oluşmuştur.
2. Tutuşturma Kontrolünün Yapılamaması: Genelde çubuk ucuna yerleştirilen emici tekstil, yanıcı sıvıya batırıldıktan sonra yakılmakta ve meşale şeklinde tutulmaktadır. Eğitici her tutuşturma esnasında parlamaya hazır yanıcı sıvı buharının oluştuğu tavaya yaklaşmak zorunda kalmaktadır.
Olay: Ordu İtfaiyesinde görev yapan İtfaiyeci tatbikat ateşini yakmaya çalışırken elindeki yanıcı kimyasal içeren şişe alev almış, o esnada alevlerden uzaklaşmaya çalışan İtfaiyeci, elindeki şişeyi savurmuş ve çevreye saçılan yanıcı kimyasal İtfaiye Amiri dahil çevredeki katılımcıların kıyafetini tutuşturmuştur.
3. Yanıcının Yayılması: Taşınabilir söndürme tüpleri içindeki basınçlı gaz, püskürtme esnasında yanıcı kimyasalın tava dışına dökülmesine ve yanma yüzeyinin kontrol dışına çıkarak yangının yayılmasına neden olabilmektedir.
4. Sıcak Yüzey: İlk defa söndürme tüpü kullanacak kişinin yaşayacağı olası heyecan ve tatbikat zeminindeki pürüzler nedeniyle takılıp düşmesi ve yanan tavadaki alevlere ve sıcak yüzeye maruz kalması sonucunda katılımcıda ciddi yanıklar oluşabilmektedir.
5. Çevresel Emisyon: Eğitimde kullanılan yanıcı sıvının kontrolsüz yanması nedeniyle, çevresel anlamda ekstra kirlilik yükü yaratılmaktadır.
ÇÖZÜM ÖNERİSİ
Gaz Beslemeli Yangın Eğitim Simülatörleri yukarıda bahsi geçen 5 hayati riski kontrol altına alarak gerçekçi, güvenli ve çevreci çözüm sunmaktadır.
